December 10 2009 - Gert Ligterink

Een paar maanden geleden vroeg een lid van het Corus toernooicomité wat ik vond van een Oost-Europese grootmeester, die de laatste tijd flink gestegen is op de ratinglijst. Ik zei dat het een ijzersterke speler was, die één groot nadeel had. Met zwart koos hij tegen 1. e2-e4 bijna altijd de Russische verdediging: `Daar houdt het publiek niet van. Eén Kramnik is wel genoeg.’

De naar de Rus Alexander Dmitryevich Petroff genoemde verdediging is ontegenzeggelijk een groot probleem voor de moderne toernooispelers. Vladimir Kramnik heeft de vroeger als verdacht bekend staande opening omgesmeed tot een remisewapen dat zo dodelijk solide is dat het de toeschouwers én de witspelers soms tot wanhoop brengt.

Zo vertelde Alexander Grischuk onlangs dat hij in 2007 tijdens zijn voorbereiding op het WK-toernooi in Mexico na twee weken studeren op de Russische opening zijn plezier in het schaken was kwijtgeraakt. Viswanathan Anand was verstandiger. Toen hij het strijdplan voor de WK-match tegen Kramnik opstelde, besloot hij het Russisch links te laten liggen en zijn aandacht te concentreren op andere openingszetten dan 1. e2-e4.

Zoals dat gaat met wereldkampioenen heeft Kramnik navolgers gekregen, die zijn voorbeeld zorgvuldig volgen. En met succes. Jan Smeets dankt zijn recente uitstekende resultaten voor een belangrijk deel aan het feit dat hij Kramniks verdediging in zijn repertoire heeft opgenomen. Sommige topspelers halen hun schouders op en nemen tegen hem genoegen met opvallend gemakkelijke remises. Anderen kiezen uit weerzin tegen het Russisch een minder principiële opening en verzeilen in stellingen die ze niet goed beheersen.

Een zeer succesvolle volgeling van Kramnik is Boris Gelfand, die op dit moment de finale van het World Cup toernooi in Khanty Mansiysk speelt. Gelfand, 41 jaar, beleeft dankzij het Russisch zijn tweede jeugd. Vroeger werd hij door zijn concurrenten regelmatig verslagen in scherpe Siciliaanse partijen. Sinds hij Kramniks dodelijke remisewapen hanteert, is hij onkwetsbaar geworden.

In het World Cup toernooi bracht Gelfand zijn tegenstanders soms het hoofd op hol. Sergey Karjakin, vorig jaar winnaar in Wijk aan Zee, vermeed in de halve finale het Russisch, kwam in een hem onbekende stelling terecht en werd verpletterd in de koningsaanval. Ruslan Ponomariov, Gelfands tegenstander in de finale, liet zich in de eerste partij niet op onbekende paden lokken, maar bereikte niets tegen Gelfands andermaal perfect gevoerde Russische verdediging.

De vraag is of het spel een kritiek punt heeft bereikt. Zal de klassieke openingszet 1. e2-e4 binnenkort niet meer door de topspelers worden gekozen of staat iemand op, die het Russisch een gevoelige slag toebrengt. Ik ben niet optimistisch.

(1) Ponomariov,R (2739) - Gelfand,B (2758) [C42]
Khanty Mansyisk FIDE World Cup (7.1), 10.12.2009

1.e4 e5 2.Nf3 Nf6 3.Nxe5 d6 4.Nf3 Nxe4 5.d4 d5 6.Bd3 Nc6 7.0-0 Be7 8.c4 Nb4 9.Be2 0-0 10.Nc3 Bf5 11.a3 Nxc3 12.bxc3 Nc6 13.Re1 Re8 14.cxd5 Qxd5 15.Bf4 Rac8 16.h3 h6 17.Qc1 Bf6 18.Qb2 Na5 19.Be5 Bxe5 20.Nxe5 c5 21.Bf3 Qd6 22.Rad1 b6 23.Qa2 Be6 24.d5 Bxh3 25.Nxf7 Rxe1+ 26.Rxe1 Kxf7 27.gxh3 Re8 28.Rxe8 Kxe8 29.Qe2+ Kd8 30.Qa6 Qg6+ 31.Bg2 Qb1+ 32.Kh2 Qf5 33.Qxa7

33...Qf4+ 34.Kg1 Qc1+ 35.Kh2 Qf4+ 36.Kg1 Qc1+ 37.Kh2 1/2-1/2

Bekijk onderstaande partij(en) met de PGN viewer